Vragen over Banksparen

Wat is banksparen?
Met banksparen kunt u bij de bank belastingvrij sparen voor de aflossing van uw hypotheek of ter aanvulling op uw pensioen. Uw inleg wordt periodiek gestort op een geblokkeerde rekening bij een bank naar keuze. Per 2010 is het ook mogelijk om te banksparen voor een gouden handruk en uitvaart

Waarom is deze bankspaarwet ingevoerd?
Uit onderzoek van onder meer de Autoriteit Financiële Markten (AFM) is gebleken dat veel beleggingsverzekeringen te duur zijn. Bovendien zijn deze verzekeringen, ook wel woekerpolissen genoemd, veelal ingewikkeld en hebben ze een ondoorzichtige kostenstructuur. De Wet Banksparen moet het monopolie van verzekeraars doorbreken en de tariefstransparantie vergroten. Dit leidt tot meer keuze voor de consument, wat uiteindelijk resulteert in lagere kosten.

Sinds wanneer is banksparen mogelijk?
Met ingang van 1 januari 2008 is banksparen mogelijk. Sinds eind januari 2008 kwamen de eerste banken met één of meerdere producten voor banksparen op de markt. Eind 2009 zijn er 23 aanbieders met in totaal 11 bankspaarhypotheken en 18 lijfrenterekeningen onder de bankspaarwet.

Wat zijn de voordelen
Het grootste voordeel is dat u meer keuze heeft. U kunt nu kiezen tussen een verzekeringsmaatschappij of een bank, voorheen zat u verplicht vast aan een verzekeraar. Bij banksparen is er geen sprake van een polis, zoals bij een verzekeraar wel het geval is, dus geen extra kosten. Bovendien worden de kosten bij banksparen over de gehele looptijd uitgesmeerd, terwijl de kosten bij beleggingsverzekeringen vooral in de eerste tien jaar hoog zijn.

Wat zijn de nadelen?
U moet 15 tot 20 jaar blijven inleggen
Net als bij de ‘gewone' spaarhypotheek en de hypotheek met beleggingsverzekering moet u bij banksparen aan een aantal fiscale voorwaarden voldoen (zie hiervoor voorwaarden banksparen); u moet de constructie bijvoorbeeld wel 15 of 20 jaar volhouden, anders betaalt u alsnog belasting over het behaalde rendement.

Als dit voor u een te lange periode is, dan kunt u ervoor kiezen om juist geen bankspaarproduct of KEW af te sluiten, maar in een verzekering of op een bankrekening te sparen of te beleggen zonder bankspaar- of KEW-clausule. Het bedrag dat u opbouwt valt dan in Box 3. Dat betekent dat u daarover jaarlijks 1,2% belasting betaalt (‘vermogensrendementsheffing'); dat gaat dus ten koste van uw rendement. Wel heeft u een vrijstelling in box 3 van € 20.661,- per persoon (2009), maar daar tellen ook al uw andere bezittingen (zoals bankrekeningen, beleggingen, een 2e huis) voor mee, met uitzondering van de eigen woning die tot hoofdverblijf dient. U heeft dan wel heel veel flexibiliteit, omdat u niet verplicht jaarlijk hoeft in te leggen.

Het opgebouwde bedrag valt bij overlijden in de nalatenschap
Omdat banksparen is gebaseerd op een bankrekening en niet op een verzekeringsuitkering, moet u zich realiseren dat de rekeninghouder per definitie ook degene is die bij beëindiging het tot dan toe opgebouwde bedrag zal ontvangen. In geval van overlijden valt het opgebouwde bedrag dus in de nalatenschap (voor de helft als het door twee partners samen is opgebouwd). Denk hierbij ook aan bij het eventueel opstellen van een testament.

Wat is het fiscale voordeel?
Wanneer u vermogen opbouwt, bent u boven een bepaalde drempel vermogensbelasting (box 3) verschuldigd. Deze bedraagt 1,2 procent over het vermogen boven de 20.014 euro. Het vermogen dat u via banksparen opbouwt valt onder de inkomstenbelasting in box 1, maar is vrijgesteld van belasting als u aan een aantal voorwaarden voldoet. Zo niet, dan verschuift het vermogen naar box 3 en bent u vermogensbelasting verschuldigd. Spaart u voor uw oude dag dan is de inleg alleen (voor een deel) aftrekbaar indien u een pensioengat heeft.

Wat zijn de kosten van banksparen?
Zie hier voor het artikel kosten van banksparen.

Aan welke voorwaarden moet u voldoen?
Belangrijk is dat het geld wordt gestort op een geblokkeerde rekening, waar u tussentijds niets af mag halen. De minimale looptijd bedraagt vijftien jaar. Er geldt een maximale inleg, deze bedraagt tien keer de laagste inleg. Stel dus dat uw inleg jaarlijks 1.000 euro bedraagt, dan mag u nooit meer dan 10.000 euro en nooit minder dan 1.000 euro inleggen. De instelling waarbij u spaart moet voldoen aan de eisen voortvloeiende uit de Wet op het financieel toezicht (Wft). Het door u opgebouwde vermogen is alleen (gedeeltelijk) fiscaal vrijgesteld als u deze gebruikt voor de aflossing van uw hypotheek of als aanvulling voor uw oude dag.

Is de vrijstelling onbeperkt?
Nee. Het maximale belastingvrije bedrag bedraagt 145.000 euro per persoon. Deze vrijstelling geldt bij een looptijd tussen de twintig en dertig jaar. Tussen de vijftien en twintig jaar heeft u recht op een belastingvrijstelling van 32.900 euro per persoon. Bedraagt de looptijd minder dan vijftien jaar dan heeft u geen recht op belastingvrijstelling.

Wat als mijn hypotheekschuld lager is dan 145.000 euro?
In dat geval wordt uw maximale vrijstelling verlaagd tot de hoogte van uw eigenwoningschuld. Stel dus dat u vijfentwintig jaar hebt gespaard en de totale hypotheek die u moet aflossen bedraagt 110.000 euro, dan is uw maximale vrijstelling eveneens 110.000 euro, in plaats van 145.000 euro.

Kan ik mijn Kapitaalverzekering Eigen Woning (KEW) omzetten naar banksparen (SEW)?
Het is mogelijk om een lopende kapitaalverzekering eigen woning (KEW) om te zetten naar banksparen. Het bankspaarproduct wordt dan gezien als een voortzetting van de lopende kapitaalverzekering (dit wordt fiscaal geruisloos oversluiten genoemd). Het bankspaarproduct moet natuurlijk wel aan alle fiscale voorwaarden blijven voldoen. Bovendien moet de mogelijkheid van banksparen geboden worden. Ook moet(en) instelling(en) die bij uw hypotheek betrokken is/zijn, bereid zijn mee te werken aan het omzetten van de kapitaalverzekering.

Kan ik banksparen naast mijn huidige spaar- of beleggingshypotheek hebben?
U kunt naast uw huidige spaar- of beleggingshypotheek banksparen. Waar u echter goed op moet letten is dat u voor de spaar- of beleggingshypotheek plus het banksparen gezamenlijk een vrijstelling hebt van maximaal € 147.500,- (per belastingplichtige, 2009). U loopt dus sneller de kans om bij een samenloop van de producten boven uw vrijstelling uit te komen.

Welke mogelijkheden heb ik om te het bankspaartegoed op te bouwen?
Naast sparen kunt u er voor kiezen om te beleggen, of een combinatie van beide. Voor uw pensioen geldt dat u in plaats van het kopen van een lijfrente het opgebouwde vermogen kunt storten op een geblokkeerde rekening, waaruit u dan maandelijks een vast bedrag ontvangt.

Hoe zit het met de overlijdens­risicoverzekering?
Bij een beleggingsverzekering is de overlijdensrisicoverzekering (orv) vaak inbegrepen. Dit is mede de oorzaak voor de ondoorzichtigheid van deze polissen. Bij banksparen zit een orv er niet automatisch bij. Een bank kan u echter wel verplichten een orv af te sluiten. Deze kunt u afsluiten waar u wilt. De verwachting is wel dat banken de mogelijkheid tot het aangaan van een orv in hun producten opnemen.

Is banksparen echt goedkoper dan een beleggingsverzekering?
Dat moet nog maar blijken. Volgens de theorie moeten de kosten inderdaad lager uitvallen, maar in de praktijk blijkt het vooralsnog moeilijk vergelijken. Banken komen ieder met hun eigen producten op de markt en deze zijn niet gratis. Ook zij moeten hun kosten terugverdienen. De verwachting is wel dat de kosten bij banksparen transparanter zijn.

Zijn er alternatieven?
De makkelijkste manier om vermogen op te bouwen is door zelf te sparen en/of te beleggen in box 3. U betaalt dan weliswaar wel 1,2 procent vermogensrendementsheffing over het door u opgebouwde vermogen, maar in sommige gevallen bent u dan nog altijd goedkoper uit dan bij banksparen of een beleggingsverzekering. Het advies is dan ook om alle mogelijkheden tegen elkaar af te wegen.